de leeswolf,  2010,  nr. 5 / juni

Schrijven over Congo
125 jaar koloniale geschiedschrijving in perspectief / door Ruben Mantels

2010 is het jaar waarin we zowel de vijftigste verjaardag van de onafhankelijkheid als de honderdvijfentwintigste verjaardag van de stichting van Congo herdenken. Bij gelegenheid van dit dubbele jubileum verschijnen er diverse tentoonstellingen, documentaires en boeken en zijn er tal van debatten in de media. De opmerkelijkste publicaties vindt u behandeld in dit dossier van De Leeswolf over de geschiedenis van België en Congo.

Die jubileumdrukte doet echter vergeten dat het schrijven over Congo al een oude bezigheid is, minstens zo oud als de kolonisatie zelf (de premoderne bronnen even buiten beschouwing gelaten). Vanaf de stichting van de Onafhankelijke Vrijstaat Congo door Leopold II tot vandaag de dag is er een aanhoudende stroom van boeken gepubliceerd: expeditieverslagen, getuigenissen van missionarissen en ontdekkingsreizigers, huldeboeken, Leopold II-biografieën, reisgidsen, talloze geschiedenissen van kleine en grote episodes uit het verleden van België en Congo… Vijftien jaar geleden hebben enkele wetenschappers een poging ondernomen om al de titels van artikelen en boeken over Congo te verzamelen. Ze hielden enkel rekening met publicaties van na 1960. In totaal turfden ze welgeteld 3983 publicaties. Maar aangezien er ook voor 1960 en sinds het verschijnen van deze Bibliographie historique du Zaïre à l’époque coloniale (1880-1960) (Brussel, 1996) heel wat verschenen is, kunnen we er gemakshalve van uitgaan dat 125 jaar geschiedenis een veelvoud hiervan in boekenvracht heeft opgeleverd, zeg maar een middelgrote bibliotheek in totaal. Wie een beeld wil krijgen van de fysieke omvang, moet eens een bezoek brengen aan de Afrikabibliotheek in Brussel, die gegroeid is uit het kabinet van Leopold II, later is overgenomen door het ministerie van Koloniën en vandaag als vakbibliotheek van Buitenlandse Zaken zo’n 230.000 volumes telt (zij het lang niet uitsluitend meer beperkt tot Congo). [...]

inhoud COLUMN De zorgen van een schrijver (5)  NEDERLANDS PROZA Levensnoodzakelijk taalplezier Recensies VERTAALD PROZA Waardig en kwetsbaar Een oogverblindende ontsporing Kameleoneske literatuur  Recensies MISDAAD Recensies TWEESPRAAK Clusterbommen van taal ESSAY Het ernstige spel van de literatuur FILOSOFIE Voelen met lichaam en geest Recensies GODSDIENST Recensies DE OUDHEID ‘Hij gaf zijn woorden vleugels’ Recensies CONGO Schrijven over Congo Remakes van koloniaal erfgoed Recensies TUINBOEKEN Recensies KUNST De schilder als Proteus Een herschreven mythe Recensies